• Anasayfa
  • Favorilere Ekle
  • Site Haritası
  • https://tr-tr.facebook.com/tibbibitkileridogrukullanmarehberi
  • https://twitter.com/bitkisandigi


DİŞ KURTLARININ TEDAVİSİNDE ANADOLU BİTKİ BİLGELİĞİNDEN KADİM BİR REÇETE
Zeytinburnu Tıbbi Bitkiler Bahçesi’nde görev yaptığımız yıllarda Anadolu’nun farklı bölgelerinde etnobotanik derleme çalışmaları yapmıştık. Bu çalışmalarda çok etkilendiğim birkaç kayıt olmuştu. Bunların en ilginç olanı ise 2008 yılında Çanakkale Gelibolu Ilgardere köyünden Ayşe teyze ile yaptığımız görüşmedeki banotunun (Hyoscyamus niger) kullanımı hakkındaki kayıttı.

Ayşe teyze, yabani tere ile saçkıranı olan yakınını iyileştirdiğini; ahlat yaprağı ve meyvesi ile önceleri köyde yılan sokmalarının iyileştirildiğini söyledikten sonra benim daha derinden dikkat kesilmemi sağlayan banotunun “diş kurtlarında” kullanımını anlatması ile oldukça heyecanlanmıştım. Diş kurtlarını ilk defa duymuştum. Banotunun diş kurtlarında kullanım şeklini daha sonra Anadolu’nun farklı bölgelerinde de birebir aynı tarifle uygulandığına rastladım. Kars, Kütahya, Bursa, Erzurum dolaylarında da banotunun diş kurtlarında kullanımını kaydetmiştim. Görüştüğümüz kişiler, buğu sonrasında kurtları suyun üzerinde görebildiklerini belirtmişlerdi.

Diş çürüklerine karşı, dişlerin çürümesine sebep olduğuna inandıkları “diş kurtları”nı yok etmek için banotunun kullanımını kaydettiğim yöntem şöyleydi:

“Tohumları meşe korunda yakılıp kül edilir, sıcak su dolu bir kaba atılır, başa havlu örtülür, buharı solumak suretiyle diş kurtları düşürülür ; bu yöntem diş ağrısında da uygulanır.”

Diş çürüklerine, çene köklerinde varolan ve dişin kanını emerek beslenen kurtların sebep olduğu inancına , tahmini 7000 yıllık Sümer tabletlerinde, Mısır, Çin, Hind, Fin, Britanya.. kültürlerinde rastlanmaktadır. Maryland Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesinden Ru Ching Hsia’nın yaptığı araştırma, parçalanan azı dişinden alınan mikro görüntüler, diş çürümelerine sebep olan “kurtçuk” benzeri unsurlara dikkat çekiyor.

Diş kurtlarının tedavisi için değişik devalar önerilmiştir. Meşhur cerrah Guy de Chauliac (1300-1368) pırasa tohumu ve soğan karışımıyla hazırlanan tütsünün, 500 yıl kadar önce Anadolu Türkçesiyle yazılmış Kemâliyye, banotu tohumuyla hazırlanan tütsünün buğusunu tavsiye etmektedir. Kemaliyye’de rastladığım bu bilgiyle derlediğim bilgi tarifi bile neredeyse tıpatıp aynıydı. 

M.Ö. 1000 yıllarında Sami lehçesi olan Aramca yazılan şu dua da diş kurtlarının önemine vurgu yapıyor:

Evren, Anu (Gök Tanrı) tarafından
Yeryüzü, evren tarafından
Akarsular, yeryüzü tarafından
Dereler, akarsular tarafından
Bataklıklar, dere tarafından
Ve küçük kurt, bataklıklar tarafından
Yaratıldıktan sonra
Küçük kurt, ağlaya sızlaya
Tanrı Şamaş’ın huzuruna vardı
Yaşlı gözlerle dedi ki:
“Bana vereceğin besin ne ola?”
“İncirli kayısı senin ola.”
“Bunlar ne ki benim için?
İncirli kayısı ha!
Bırak ta hiç olmazsa
Dişle diş etinin arasına sokulayım
Azı dişlerinin içine yerleşeyim.”
“Madem ki böyle dedin ey küçük kurt,
Kahretsin seni Toprak Ana
O kudretli eliyle…
Tanrı Ea (Büyük Toprak Ana) var gücüyle seni dövsün…"

Diş kurtları gibi "göz kurtları"ndan bahsediliyor. Göz kurtları içinde Physalis alkekengii tohumları kullanılıyor.

Anadolu insanı unuttukları veya kullanmadıkları bilgilerin can kulağı ile dinlemesinden büyük heyecan duyuyor. Yeni kuşak olarak bu bilgilerin kaybolmaması için var gücümüzle çalışmalıyız. Hem derleme hem de derlemenin dönüştürülmesi çok önemli.


Anadolu’nun kadim bitki bilgeliğinin kaydedilmesi ve sonraki kuşaklara aktarılabilmesi çevremizden, büyüklerimizden bu kıymetli bilgileri derlemekten geçiyor denebilir vesselam.

Uyarı: Banotu zehirli bir bitkidir. 

Nazım Tanrıkulu

Kaynaklar:


  1. Kemâliyye: Erken Anadolu Türkçesi İle Yazılmış Bir Tıp Risalesi. Hazırlayan: Ali Haydar Bayat. İstanbul: Merkezefendi Geleneksel Tıp Derneği, 2007, s. 83.
  2. Atuğ, Y. Diş Kurtları ve Bilimin Kökeni: http://www.suryaniler.com/konuk-yazarlar.asp?id=329 
  3. Ulu, O., Uzel, İ., Mutlu, S.  Folklorik Diş Hekimliğinde "Diş Kurtları İnancı ve Protezler". VIII. Lokman Hekim Tıp Tarihi Günleri, 2013
  
9043 kez okundu

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yapmak için tıklayın
Takvim
Ziyaret Bilgileri
Aktif Ziyaretçi3
Bugün Toplam118
Toplam Ziyaret476859
AlışSatış
Dolar5.88745.9110
Euro6.49676.5227