• Anasayfa
  • Favorilere Ekle
  • Site Haritası
  • https://tr-tr.facebook.com/tibbibitkileridogrukullanmarehberi
  • https://twitter.com/bitkisandigi


KAFUR KOKULU ÖNEMLİ BİR TIBBİ BİTKİMİZ: YAPIŞKAN ANDIZ OTU, ZİMERİT (Inula viscosa Syn: Dittrichia viscosa)
Son birkaç yıldır eş dost ve okurlarımız kanser hastası olan yakını için “bu bitkinin adı nedir?” diyerek bize danışıyor. Bitkinin fotoğrafını çekip gönderen de, bitkinin kuru veya tazesini bulup getiren de oluyor. Konu, Manisa Akhisar’lı Hasan Alemdar ve Lütfü Acet amcaların kendilerinin iyileşmesine vesile olan bitkiyi, 20 küsur yıldır, çevreden toplayıp ücretsiz olarak göndermeleri ile gündeme geldi. Medyada da “20 günde kanseri iyileştiren ot” diye yer bulunca haberin yayılması zor olmadı. Haberler sonrası sağlık müdürlüğü yetkililerince, Hasan ve Lütfü amca “Ücretsiz dahi olsa ruhsatsız bu işi yapamazsınız!” diye uyarılmış. Hâlbuki yetkililer, bitkinin etkinliğini, ilgili üniversiteler ve kurum kuruluşlarla araştırma yoluna gitselerdi insanlık adına hayırlı bir yol olmaz mıydı? Yani hemen yasaklamak  yok saymak yerine, meseleyi anlamaya çalışmak sanırım bir daha Dr. Ziya Özel örneği yaşamamak adına ülkemiz adına da daha hayırlı olacaktır.

 Yazımızda Hasan ve Lütfü amcaların fark etmemizi sağladıkları bir anduzotu (Inula sp.) türü olan Inula viscosa’yı anlatacağız. Türkçe’de, yapraklarının reçinemsi yapısından dolayı yapışkan anduzotu, halk arasında bitlere karşı kullanılması sebebiyle bitotu, ölülerin kefenlenmesinde kafur yerine kullanılması sebebiyle kefenotu (Sındırgı, Balıkesir), zimerit, sümenit, akıllı sarıot, zimbit ve zinebit isimleriyle bilinir. Yazımızda diğer anduzotlarıyla karıştırılması sebebiyle “zimerit”adını kullandık.



Bitkilerin yetiştiği alandaki durumu; bitkinin kendi hali (kokusu, dokusu, rengi vb.); etrafındaki çiçeğin, taşın, toprağın, börtü böceğin hali de diğer canlılar gibi bitkilerin kâinatta var olma sebebi hakkında ipucu mahiyetinde bilgiler veriyor. 
Zimeritotunun yetiştiği doğal alanlarında[1] da bu durumu gözlemleyebilirsiniz. Kaldırım taşlarının arasında, asfalt kenarları, tuzlu, çorak ve kurak alanlarda, orta refüjlerde[2], yol kenarlarındaki yamaçlık taşlık alanlarda etrafındaki bitkilerin hepsinin kuruduğu dönemlerde adeta o güzelim sarı çiçekleri ve parlak yeşil yaprakları ile “ben yaşam kaynağıyım, ve güçlüyüm” diye fark edilir. Hele bir de sıcaklıkların yoğun olduğu rüzgârlı bir havadaysanız yapraklarından yayılan kâfurumsu kokusu ile de durup bakmadan geçemezsiniz. Bitkiyi tanımasanız da etrafındaki her bitki kuruduğu için kokunun kaynağı olarak hemen zimeritle tanışabilirsiniz. Doğal ortamına yakın yerlerde kardeş türü olan Inula graveolens’i de gözlemleyebilirsiniz. Inula graveolens kokusu itibariyle Inula viscosa’ya yakın olmakla birlikte daha hoş tatlı kokuludur.
 
Zimerit, papatyagiller  (Asteraceae) ailesinden çok yıllık 2 metreye kadar boylanabilen, Temmuz’dan Aralık’a kadar sarı renkli çiçekler açan, çok yıllık yarı çalımsı bir bitkidir. 

Çiçekleri tek balına veya birleşik salkım şeklinde olup radyal (ışınsal) simetriye sahiptir.

Yaprakları mızraksı veya ters mızraksı olup yaprak yüzeyinin yapışkan olmasını sağlayan kısa saplı salgı tüyleri ile kaplıdır. Yaprak kenarları testere dişi şeklinde tırtıklırdır.

Akdeniz, Ege, Marmara ve Karadeniz’in batı kıyılarında doğal olarak yetişir. Antalya, Balıkesir, Manisa, Çanakkale, Kastamonu,  Hatay, Zonguldak, Muğla ve İçel yaygın yetiştiği illerimiz arasındadır.

İsrail, Avustralya, İtalya, İspanya ve Portekiz’de kültürü yapılmaktadır. İsrail’de bir firma sadece bu bitkiyi üretmekte ve bu bitkiden ürünler geliştirmektedir.

Nasıl yetiştirilir?

Akdeniz ikliminin hissedildiği bölgelerde yayılış gösterdiği için bu bölgelerde yetiştiricilik yapılması uygun olur.

Tam güneş isteyen bir bitki olduğundan açık alanlara dikilmelidir.

Tohum, kök ayırma ve çelikle çoğaltılabilir. 

Tohum ekim zamanı olarak Mart ortası uygundur.

Ülkemizde kültür çalışmaları yapılmadığı için verim vb bilgilere sahip değiliz. Burhaniye’de bulunan Balıkesir Büyükşehir Belediyesi Çiftçi Eğitim Merkezi’mizde bu bitkinin kültür çalışmalarını paylaşacağız.

Inula viscosa ile hangi ürün grupları yetiştirilebilir?

Bitkinin tıbbi kullanımının dışında belli başlı özellikleri ile aşağıdaki alanlarda değerlendirilebilir ve bu alanlarda ar-ge çalışmaları yapılarak ürün geliştirilebilir:

  • Köklerinden sarı boya elde edildiğinden boyamacılıkta kullanılabilir.
  • Tarımda fungusit, nematosit ve insektisit özellikleri sebebiyle doğal pestisit olarak kullanılabilir.  
  • Bal arılarını çekici olduğundan arıcılıkta kullanılabilir. Bazı ülkelerde Inula viscosa balı üretilmektedir.
  • Temmuz başından Aralık ortalarına kadar çiçeklenmeye devam ettiği, toprak yüzeyinde dolgun bir görüntü oluşturduğu ve su isteği az olduğu için peyzaj bitkisi olarak değerlendirilebilir.
  • Hoş kokulu bir uçucu yağ içerdiğinden tütsü yapımında ve parfümeride kullanılabilir.
  • Çölleşen toprakların iyileştirilmesinde kullanılabilir.
  • Saç bitleri için ürün geliştirilmiş; ülkemizde de yerli kaynaktan saç bitlerine karşı ürün geliştirilebilir.
  • Antimikrobiyal, antifungal ve antibakteriyel özellikleri sebebiyle gıda, kozmetik vb. alanlarda doğal koruyucu ve doğal deodorant şeklinde ürün geliştirilebilir.

Tıbbi kullanımı

Drog olarak çiçekli herbası ve çiçekleri (Inula viscosae herba cum flos) tedavide kullanılır.

Uçucu yağ (izobornil asetat, bornil asetat, karvakrol), flavonoitler (apigenin, hispidulin, ramnositrin, genkvanin) içerir.

Plinius mide krampları ve kronik öksürükte önermiştir.

Geleneksel olarak Fas’ta diyabet, hipertansyion ve böbrek hastalıklarında; İsrail’de diyabette; İspanya’da gastro-duedonal hastalıkların tedavisinde kullanılır.

Anadolu’da halk arasında yaprakları yara üzerine konularak yara tedavisinde kullanılır.

İçerdiği 1,3-dikafeoylkinik asitin serbest radikalleri doğrudan süpürücü etkili olduğu; kafeik, ferulik ve askorbik asitten daha güçlü antioksidan olduğu rapor edilmiştir. Yine bu maddenin yaşlanmaya bağlı ve rutin dejeneratif hastalıkların tedavisinde potansiyel madde olarak kullanılabildiği bildirilmiştir.

Uçucu yağı gram pozitif, gram negatif bakterilere ve mayalara karşı da güçlü bir bitkinlik göstermiştir.

Sulu ekstresi insulin salınımından bağımsız olarak hipoglisemik etki gösterdiği belirtilmiştir.

Orta derecede antiviral ve antiherpetik etki gösterdiği gözlenmiştir.

Bileşimindeki flavonoitler sayesinde kanser üzerine etkisinin umut verici olduğu rapor edilmiştir.

Kas gevşetici, iltihap giderici, ateş düşürücü, iltihap azaltıcı ve antiseptik özellikleri ile de kullanılmaktadır.

Osteoartrit, anemi, bronşit, kronik öksürük ve tüberküloz tedavisinde de kullanılmaktadır. 
         


Son söz:

Bitkinin doğal yayılış alanları genellikle yol kenarları olduğundan olası yol genişletme vb çalışmalarda nesli tehlikesi olabileceğini düşünüyoruz. Bitkinin etkinliği de dikkate alındığında kültüre alınması için çalışmalar yapılmalıdır. İlgili üniversite, araştırma merkezleri, enstitüler ve kurum kuruluşlarla tarım, ilaç, kozmetik vb alanlarda kullanımı ile ilgili ar-ge çalışmaları yapılarak ülkemize ve insanlığa kazandırılmalıdır.

Araziden çektiğimiz fotoğraflar:















Nazım Tanrıkulu

Balıkesir Büyükşehir Belediyesi

Kırsal Hizmetler Daire Başkanlığı

Çiftçi Eğitim Merkezi

Kaynakça:

  1. Baytop, T. Türkiye’de Bitkilerle Tedavi; Geçmişte ve Bugün. Nobel Tıp Kitabevleri, İstanbul, 1999
  2. Topakçı, N. ve ark. Inula viscosa Yaprak Ekstraktının Pamuk Kırmızı Örümceği (Tetranycus cinnabarinus) a Karşı Bazı Etkileri Üzerine Araştırmalar. Akdeniz Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, Antalya , 2005
  3. Gökbulut, A. Türkiye’de Yetişen Inula L. Türleri Üzerinde Farmakognozik Araştırmalar (Doktora Tezi). Ankara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, 2011
  4. Tan, A. Nematisit Etkili Bitkiler ve Bitki Ekstraktları. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 2011

 


[1] Balıkesir (Sındırgı ve Körfez bölgesi), Çanakkale (Eceabat, Küçükkuyu) gözlemlediğimiz alanlardı.

[2] Edremit Güre’den Çanakkale Küçükkuyu’ya kadar orta refüjler ve yol kenarlarında gözlemledik.

Paylaş |                      Yorum Yaz - Arşiv      4051 kez okundu

Yorumlar

altınbaşak otu     08/07/2017 12:56

Andızotu ile altınbaşak otu aynı otmudur. ben bugüne kadar bu otu altınbaşak otu olarak düşünmüştüm.
Misafir -

ilac     21/10/2016 22:30

Hersey guzel bu ot her yerde var onemli olan kullanim kilavuzu insanlar bunu nasil kullanacak
Misafir -

Andı otu     21/10/2016 19:09

Muhtesem bir duyarlılık örneği göstermiş ve paylaşımını da eksik etmemissiniz Nazım Bey.
Misafir -

Takvim
Ziyaret Bilgileri
Aktif Ziyaretçi2
Bugün Toplam19
Toplam Ziyaret333135